Een snoeischaar die knijpt in plaats van knipt, maakt van elk tuinklusje een karwei. Botte messen kneuzen takken, waardoor de wond langzamer herstelt en schimmels makkelijker binnendringen. Daarnaast kost een stroeve schaar je meer kracht, en dat voel je na een middag heg knippen in je pols en onderarm.
Je hebt geen dure slijpsets of speciale reinigers nodig om je gereedschap weer in vorm te krijgen. Met spullen uit de keukenkast of de schuur kom je een heel eind. Hieronder lees je stap voor stap hoe je snoeischaren en heggenscharen reinigt, ontroest en slijpt.
Begin met grondig schoonmaken
Plantensap, hars en aarde vormen samen een kleverige laag op de messen. Die laag houdt vocht vast en is daarmee een ideale voedingsbodem voor roest. Haal de schaar als het kan uit elkaar door de centrale bout los te draaien. Maak vooraf een foto, zodat je weet in welke volgorde de onderdelen terug moeten.
Schrob de messen met warm water, een scheutje afwasmiddel en een oude tandenborstel. Hardnekkige hars krijg je los met een doekje met spiritus of een beetje plantaardige olie, die de hars zacht maakt. Veeg daarna alles af met spiritus of alcohol. Dat ontvet en desinfecteert meteen, zodat je geen ziektes van de ene plant naar de andere overbrengt.
Roest verwijderen met huismiddelen
Lichte roestplekjes verdwijnen vaak al met een papje van zuiveringszout en een paar druppels water. Smeer het op de roest, laat het een kwartier inwerken en wrijf het weg met een schuursponsje of een prop aluminiumfolie.
Bij flinke roest werkt witte schoonmaakazijn beter. Leg de losse messen een paar uur in een bakje azijn, maar niet langer dan een nacht, want het zuur tast ook het metaal zelf aan. Houd houten of kunststof handvatten buiten het bad. Schrob de losgekomen roest daarna weg met fijne staalwol, spoel de messen af met water met wat zuiveringszout om het zuur te neutraliseren en droog alles direct en zorgvuldig af.
Slijpen zonder slijpset
Bij een gewone snoeischaar met twee langs elkaar schuivende messen slijp je alleen het snijdende mes, en alleen aan de schuine kant. Het tegenmes en de vlakke binnenkant laat je met rust, anders sluiten de messen niet meer goed. Volg altijd de hoek die er al op zit en beweeg van de basis naar de punt, in rustige, gelijkmatige halen. Een fijne wetsteen is handig, maar deze alternatieven werken ook:
- De ongeglazuurde rand aan de onderkant van een keramische mok
- Waterproof schuurpapier met korrel 400 tot 1000, om een houten blokje gewikkeld
- Een metaalvijl voor de grovere messen van een heggenschaar
- Een watervaste stift om de snijkant te kleuren, zodat je ziet waar je al geslepen hebt
Heggenscharen vragen wat extra aandacht
Een handheggenschaar heeft lange messen die je het makkelijkst slijpt als je de schaar vastzet in een bankschroef of met een lijmklem aan de rand van een tafel. Haal de vijl in één richting over de bestaande schuine kant en til hem bij de terugweg op. Controleer het hele mes op deukjes en kleine bramen, want juist die blijven aan twijgen haken.
Werk je met een elektrische heggenschaar, haal dan altijd eerst de stekker of accu eruit. Reinig de tanden met een borstel en wat spiritus, en slijp alleen als de handleiding dat toestaat. Wil je meer weten over het onderhoud van tuingereedschap, dan vind je op Tuin Recensie ook andere reparatie- en schoonmaaktips.
Afwerken, afstellen en opbergen
Na het slijpen ontstaat aan de vlakke kant vaak een dun randje metaal, de braam. Leg het mes plat op je schuurpapier of mok en haal het er één of twee keer licht overheen; meer is niet nodig. Zet de schaar daarna weer in elkaar en draai de bout zo vast dat de messen soepel bewegen zonder te wiebelen. Een knip in een vel papier vertelt je snel genoeg of het gelukt is: een scherpe schaar snijdt strak, een botte scheurt.
Geef het scharnier een druppel naaimachineolie of fietsolie en wrijf de messen dun in met een geolied doekje. Hang je gereedschap droog op in plaats van het op de vloer van een vochtige schuur te leggen, en veeg het na elk gebruik even schoon.
Met een kwartiertje onderhoud na een flinke snoeibeurt houd je je scharen jarenlang scherp. Het scheelt je niet alleen geld voor nieuw gereedschap, maar ook moeite in de tuin, en je planten danken het je met schone, snel helende snoeiwonden.
